Hoe kunnen wooncoöperaties projecten ontwikkelen die zijn ingebed in de buurt, in coproductie met lokale stakeholders? Wooncoöperatie De Bundel heeft deze vraag onderzocht met 'De Glazen Bundel', een tijdelijke participatiehub op de locatie van hun project. Dankzij de steun van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie staat 'De Glazen Bundel' inmiddels al meer dan een jaar. Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met Time to Access, en vele co-auteurs en betrokkenen. Dit 'action research' project heeft De Bundel ondersteund bij het verankeren in de buurt en zal dienen als referentie voor andere burgerinitiatieven.
CONTEXT
Wooncoöperatie de Bundel is ontstaan uit de nood voor betaalbare huisvesting voor een groep mensen die lijden onder het proces van gentrificatie (oftewel 'stedelijke vernieuwing') in Amsterdam Nieuw West. Een onderzoek van Sophia Holst (Housing Pain, Healing Strategies) en artikelen van Tayfun Balçik (beide medewerkers aan dit project) laten zien hoe de lokale gemeenschap uiteenvalt door een gebrek aan nieuwe en beschikbare huurappartementen in het sociale- en middenhuursegment. Hierdoor worden zowel jonge als oude bewoners 'gedwongen' te verhuizen naar de periferie, weg van de buurten waar ze hun netwerken hebben.
Als een reactie hieronder en daad van verzet realiseert De Bundel de grootste wooncoöperatie van Amsterdam, met een toekomstige bewonersgroep van circa 300 mensen, waarvan minimaal 50% afkomstig is uit Nieuw West. Het woonprogramma wordt vormgegeven als een co-housing organisme met gedeelde voorzieningen van semi-openbaar karakter, zoals ontmoetingsruimtes, zorgvoorzieningen en een open tuin. Een groot niet-woonprogramma op de begane grond biedt onderdak aan buurtverenigingen en kleine winkels. Coöperaties worden vaak bekritiseerd als eilanden, projecten voor elites. Met De Bundel en via dit 'action-research' project laten we zien dat juist het tegenovergestelde bereikt kan worden, door middel van een betekenisvol en intensief participatieproces en een echte aanwezigheid op locatie.
Schetsen door Lada Hršak
ACTION RESEARCH
Het project is uitgevoerd binnen het theoretische framework van 'action-research'. Actie-onderzoek is een filosofie en methodologie van onderzoek, over het algemeen toegepast binnen de sociale wetenschappen, die streeft naar transformatieve verandering door het gelijktijdige proces van handelen en onderzoeken, welke met elkaar verbonden zijn door kritische reflectie.
ACTIVITEITEN
In een jaar van actie-onderzoek zijn er vele activiteiten georganiseerd bij 'De Glazen Bundel'. Het is gebruikt voor workshops met toekomstige bewoners, tuinontwerp-sessies met mensen van de buurt, maar ook als pop-up kringloopwinkel, een concertzaal, een oefenruimte en zelfs als trouwlocatie. De grote varieteit aan activiteiten laat zien: 'als je ruimte beschikbaar maakt voor buurtbewoners, dan begint het binnen de kortste keren te bruisen.'
RESULATEN
Na een jaar was het tijd voor het samenbundelen van de resultaten samen met de ervaringen en perspectieven van betrokkenen bij 'De Glazen Bundel'. Het resultaat is een boekwerk met korte portretten van 'Bundelaars', meerdere beschrijvingen van de workshops en essays van onderzoeker René Boer en architect en onderzoeker Lada Hršak.
